Rade uitdrukkingen hebben we toch in Nederland.
Normaal staat er één punt op een i, bij uitzondering maximaal 2.
Waarom dan toch meervoud 'puntjes?
De digitale bibliotheek voor de Nederlandse letteren zegt hierover:
● Puntjes op de i
De herkomst van de uitdrukking ‘de puntjes op de i zetten’ is niet met zekerheid vast te stellen, maar het ligt voor de hand de bron van de zegswijze te zoeken in de ontstaansgeschiedenis van het gotische schrift. In oudere handboeken wordt ook gesproken over ‘punten’ in plaats van ‘puntjes’ en ‘op de i's’ in plaats van ‘op de i’. In het merendeel van de moderne naslagwerken zet men echter alleen ‘puntjes op de i’.
De betekenis van de uitdrukking heeft zich in de loop der tijden aangepast. In de eerste uitgave van het Spreekwoordenboek der Nederlandsche Taal van P.J. Harrebomée uit 1856-1870 is de uitleg van de zegswijze: ‘Iemand die geen puntje op de I vergeet, is zeer nauwkeurig; en van hem, die puntig of pittig is, of van hem, die waakt tegen misverstand en dubbelzinnigheid, zegt men, dat hij de punten op de I's zet.’ In het Woordenboek der Nederlandsche Taal treft men een soortgelijke omschrijving aan.
Het voorkomen van misverstand en dubbelzinnigheid was ook de functie van het accentueren van de i. Als er nog geen puntjes waren gezet, was het woord niet af. Een monnik die in 1300 vergat de i van een streepje te voorzien, zou onnauwkeurig te werk zijn gegaan.
In de eerste edities van de woordenboeken van Van Dale betekent het zetten van puntjes op de i: ‘iets zeer nauwgezet uitvoeren, behandelen; (ook) iets zeer stipt nagaan’. De uitdrukking krijgt in de zevende druk (1950) een andere betekenis: ‘de (laatste) kleine onjuistheden verbeteren of rechtzetten; een voorstelling van zaken geheel nauwkeurig maken’. Deze omschrijving is in latere edities niet meer gewijzigd. De meeste andere woordenboeken sluiten zich bij de uitleg van Van Dale aan.
De spreekwoordenexplicateur
Reactie plaatsen
Reacties